Kolekcja Franciszka Walkowiaka
Materiały dotyczące Franciszka Walkowiaka, powstańca wielkopolskiego i uczestnika walk wojny polsko-bolszewickiej, przekazał do Archiwum Państwowego w Lesznie jego wnuk Robert Walkowiak.
Franciszek Walkowiak urodził się 1 grudnia 1901 r. w Kołacinie (powiat śremski), jako syn Józefa i Franciszki z domu Sobik. Walczył w Powstaniu Wielkopolskim. 28 czerwca 1919 r. został powołany do wojska i wcielony do 58. Pułku Piechoty. W marcu 1920 r., w czasie wojny polsko-bolszewickiej, skierowano go na front . Miał przydział jako woźnica w piechocie. 2 sierpnia 1920 r. Franciszek został ranny w prawą rękę podczas walk w okolicach miejscowości Prużana (Białoruś). Przetransportowano go do szpitala w Wadowicach, gdzie zdołano uratować rękę przed amputacją. Powrót do pełnej sprawności, a tym samym dalszej walki, okazał się niemożliwy.
20 lutego 1922 r. Franciszek poślubił Teodozję Przybylak. Młode małżeństwo osiedliło się w Wojciechowie koło Jaraczewa. Franciszek i Teodozja mieli siódemkę dzieci. Po wybuchu II wojny światowej rodzina Walkowiaków została przymusowo wysiedlona do miejscowości Rusko, a następnie skierowana na roboty do Niemiec. Franciszek pracował tam m. in. jako robotnik w porcie rzecznym na Łabie w Dreźnie. Jego najstarsi synowie - Stanisław (ur. 1922) oraz Antoni (ur. 1926) pracowali u niemieckich rolników w ramach programu „wychowanie przez pracę”. Stanisław zmarł w 1944 r. po odbywaniu wyroku w ZK Rawiczu i w obozie w Żabikowie, gdzie został wcześniej skierowany za ucieczkę z miejsca pracy.
W maju 1945 r., przez Wrocław i Głogów, Franciszek trafił na ziemie odzyskane. Zamieszkał w miejscowości Stara Stróża (obecnie Stare Strącze w gminie Sława), gdzie został sołtysem. Pełnił również funkcję komendanta OSP i należał do Stronnictwa Ludowego. Zmarł 25 grudnia 1949 r.
