Kolekcje / Kolekcja rodzin Barszczewskich,

Kolekcja rodzin Barszczewskich, Danielskich i de Mezerów

Agnieszka Konstankiewicz, Archiwum Państwowe w Lublinie

Archiwum rodzinne przechowywane w Archiwum Państwowe w Lublinie obejmuje akta rodzin Barszczewskich, Danielskich h. Daniel i de Mezerów h. Mozdzierz oraz rodzin z nimi skoligaconymi, między innymi Bajkowskich, Tarnowskich h. Sas, Żurakowskich i Teleżyńskich.

1

Losy rodziny Barszczewskich – mistrzów stolarskich i murarskich – od XVIII w. związane były z Lublinem. Z tej linii rodu pochodził m.in. Józefat Barszczewski (1836-1863), dowódca oddziału w powstaniu styczniowym, syn Mateusza Barszczewskiego (1805-1878) i Marianny z Rogulskich (zm. w 1853 r.). Za protoplastę rodu Danielskich z linii krakowsko-kijowskiej uchodzi Jakób Danielowicz Danielski h. Daniel, urodzony w 1718 r. w Starym Sączu, ożeniony z Apolonią Szymańską. Losy rodziny de Mezerów były zaś ściśle związane z Kijowem i jego okolicami.

2 47 49-1- 84-2- 84-3- 84

Połączenie tych dwóch rodzin nastąpiło przez małżeństwo Henryka Jana Danielskiego (1853-1913, malarz, drzeworytnik, zarządca dóbr) i Konstancji Tarnawskiej h. Sas (1862-1828), córki Erazma i Marii de Mezer, zawarte 17 listopada 1888 r. w Juchnach k. Kijowa. Jednym z trójki ich dzieci był Jan Chrzciciel Antoni, urodzony 15 listopada 1892 r. w miejscowości Krutohroby (pow. taraszczeński), doktor medycyny. Studia ukończył na uniwersytetach w Kijowie i Charkowie. W latach 1930-1932 pełnił funkcję naczelnika wydziału zdrowia województwa tarnopolskiego, w latach 1932-1939 – lubelskiego.

83-3- 83-4- 83-5- 83-7- 83 20 21 24

W czasie okupacji niemieckiej był kierownikiem ośrodka zdrowia przy ul. Górnej w Lublinie i członkiem Rady Głównej Opiekuńczej. W 1940 r. więziono go na zamku lubelskim. Działał w konspiracji pod pseudonimem „Lech”. Zajmował stanowisko kierownika Wydziału Zdrowia Okręgu Lubelskiego Delegatury Rządu RP. Aresztowany w 1944 r. wraz z całą Delegaturą, został wywieziony do ZSRR, gdzie do 1947 r. przetrzymywano go w Moskwie (Lefortowo i Łubianka), Charkowie, Riazaniu-Diagilewie i Czerepowcu.

36

Po powrocie do Lublina został zatrudniony jako pracownik naukowy Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. W 1949 r. napisał pracę habilitacyjną, opublikowaną w „Annales UMCS”, nie zatwierdzoną jednak przez władze. Współorganizował, a od 1954 r. kierował Zakładem Higieny. Organizował Instytut Medycyny i Higieny Pracy, którego dyrektorstwa nie mógł objąć ze względu na sprzeciw władz. Mianowany profesorem na krótko przed śmiercią w 1958 r.

39-1- 39-2- 41

Jan ożenił się z Zofią de Mezer (1895-1979) w dn. 17 lipca 1918 r. Mieli dwie córki: Annę Alinę (1921-2015), która wszyła za mąż za Janusza Żurakowskiego (1914-2004, oficer lotnictwa), i Jadwigę Konstancję (1924-2009), która poślubiła Mariana Stanisława Barszczewskiego (1919-2010).

81-2- 82 9a 86 88 89 3 4 5 6 7190 8 9 23 68-2- 68-3- 68-4- 69 64

Na spuściznę składają się w sumie trzy odrębne archiwa rodzinne: Barszczewskich, Danielskich i de Mezerów. W zasobie są także fotografie i dokumenty dotyczące rodzin skoligaconych oraz osób, z którymi utrzymywano kontakty towarzyskie. Ze względu na artystyczne zainteresowania Danielskich odnajdujemy w ich spuściźnie szkicowniki i tomiki wierszy.

42 43 46-2- 54 56

Na szczególną uwagę zasługują dokumentacja i muzealia związane z pobytem dr. Jana Danielskiego w radzieckich obozach oraz korespondencja jego żony Zofii z władzami w sprawie uwolnienia męża.

Charakterystyczne dla spuścizny de Mezerów są zaś liczne fotografie, co wynika z faktu, że Franciszek de Mezer był właścicielem atelier fotograficznego w Kijowie.

55-1- 59 85-1- 85-4- 85-6- 85-8- 85-10- 85-12- 85-14- 85-16- 85-18- 85-20- 85-21- 85-24- 85-26- 85-28- 85-29- 85-31- 85-33- 85-35- 85-37-

Spuścizna Danielskich znajdowała się pod opieką dr. Jana Danielskiego oraz jego żony Zofii z d. de Mezer. Przez małżeństwo zawarte dn. 4 listopada 1944 r. przez ich córkę Jadwigę z Marianem Barszczewskim nastąpiło połączenie spuścizn dwóch rodzin. Z czasem opiekę nad archiwaliami rodzinnymi przejęła Jadwiga Konstancja Barszczewska. W czasie wojny materiały zostały wzbogacone o archiwum de Mezerów, przywiezione przez członków tej rodziny, która podczas okupacji znalazła schronienie w Lublinie u doktorostwa Danielskich.

57-1- 58

Po śmierci rodziców zabezpieczeniem archiwum zajął się Zygmunt Barszczewski (emerytowany nauczyciel), który zdecydował się przekazać je do zasobu Archiwum Państwowego w Lublinie, stając się jednocześnie ambasadorem akcji Archiwa Rodzinne i Archiwa Rodzinne Niepodległej, jak i darczyńcą lubelskiego Archiwum. Ze spuścizny utworzony została zespół archiwalny nr 2538 – Akta rodzin Barszczewskich i Danielskich. Zespół ten obecnie liczy 398 j.a. Dzięki zaangażowaniu Zygmunta Barczewskiego w projekt Archiwa Rodzinne Niepodległej do Archiwum Państwowego w Lublinie trafiła w 2019 r. także darowizna aktowa przekazana przez Tadeusza Jerzego Gantnera.

78 79
Cenimy Twoją prywatność
Używamy plików cookie, aby zapewnić użyteczność strony. Jeśli odrzucisz opcjonalne pliki cookie, stosowane będą wyłącznie pliki cookie niezbędne do funkcjonowania strony. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.