Kolekcja Romana Czajki
Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim w ramach projektu Archiwa Rodzinne Niepodległej przejęło od Pawła Czajki dokumentację stanowiącą kolekcję rodzinną, związaną historycznie z kręgami byłych żołnierzy Konspiracyjnego Wojska Polskiego (KWP).
Dokumentacja w dużej części składa się z korespondencji, protokołów zebrań i wykazów członków organizacji z lat 90. XX wieku. Z punktu widzenia badań nad dziejami środowisk konspiracyjnych ziemi piotrkowskiej, stanowi ona cenny materiał źródłowy. Zestawienia członków pozwalają również na pozyskanie uzupełniających informacji dotyczących stanu kadrowego Konspiracyjnego Wojska Polskiego w Piotrkowie Trybunalskim w latach funkcjonowania tej niepodległościowej organizacji.
Organizacja powstała wiosną 1945 r. w Radomsku z inicjatywy kpt. Stanisława Sojczyńskiego ps. „Warszyc” – byłego dowódcy I batalionu 27 pp AK. Obejmowała ona oprócz województwa łódzkiego również część terenów ówczesnych województw kieleckiego, katowickiego i poznańskiego oraz Górny Śląsk. W Okręgu Łódź KWP funkcjonowało dziesięć komend powiatowych – w tym komendy piotrkowska „Żniwiarka” i radomszczańska „Motor”. Były one najlepiej zorganizowane i najbardziej liczne.
W połowie 1946 r. KWP liczyło ogółem ok. 2,6 tys. żołnierzy. Znaczący rozwój i działalność organizacji nie pozostały bez uwagi regionalnych struktur komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Z tego też powodu z latach 1945-1948 istniały trzy kolejnych komend KWP. W następnych latach pozostały już tylko pomniejsze grupy legitymizujące się rodowodem KWP. Ostatni ich przedstawiciele zostali ujęci przez aparat bezpieczeństwa dopiero w 1954 r.
Ważną część przejętej dokumentacji stanowią materiały związane z postacią Romana Czajki, kombatanta KWP. Są to przed wszystkim odpisy i kopie jego korespondencji, a także oryginały dyplomów honorowych oraz patentów poświadczających awanse na kolejne stopnie oficerskie już w okresie III RP.
Roman Czajka, urodzony 9 września 1930 r. w Piotrkowie Trybunalskim, podczas II wojny światowej był członkiem Szarych Szeregów. W pierwszych miesiącach po zakończeniu wojny i okupacji niemieckiej wstąpił do Konspiracyjnego Wojska Polskiego. Został dwukrotnie ranny. W 1946 r. aresztowano i skazano go na karę 8 lat pozbawienia wolności, z których odbył 5 lat. Unieważnienie wyroku skazującego przeprowadzone zostało sądownie w latach 1994-1995 przez Sądy Wojewódzkie w Rzeszowie i Łodzi.
Na przełomie XX i XXI w. Roman Czajka należał do czołowych działaczy środowisk konspiracyjnych w Piotrkowie Trybunalskim. Za swoją działalność był odznaczany m.in.: Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Konspiracyjnego Wojska Polskiego, czy też Orderem Męczeństwa i Zwycięstwa.
