Kolekcje / Kolekcja rodziny Wawrzynowicz i

Kolekcja rodziny Wawrzynowicz i Malko

Elżbieta Surma - Jończyk, Archiwum Państwowe w Częstochowie

Przekazana do Archiwum Państwowego w Częstochowie spuścizna obejmuje dokumenty dotyczące trzech pokoleń rodziny Wawrzynowiczów:

- Ludwika Wawrzynowicza (1870 – 1957) polskiego kompozytora, pedagoga, dyrygenta, krytyka muzycznego

- Tadeusza Wawrzynowicza (1905-1985) skrzypka, pedagoga, działacza muzycznego, syna Ludwika Wawrzynowicza

- Wandy Malko (1946–2018) pedagoga, wieloletniego, zasłużonego pracownika (w tym wicedyrektora) Filharmonii Częstochowskiej, badacza historii życia muzycznego w Częstochowie, wnuczki Ludwika Wawrzynowicza.

10982

Wśród materiałów znajdują się dokumenty dotyczące życia zawodowego Wandy Malko (publikacje, afisze koncertowe, programy prowadzonych koncertów, dokumenty dotyczące działalności pedagogicznej), dokumentacja jej wuja Tadeusza i dziadka Ludwika (m.in. oryginalne kompozycje Ludwika Wawrzynowicza) oraz wiele materiałów z życia prywatnego rodziny Wawrzynowiczów (w tym prywatną korespondencję, świadectwa szkolne, dyplomy, odznaczenia).

7282

Ludwik  Wawrzynowicz przyjechał do Częstochowy w 1902 roku, gdzie objął funkcję dyrektora Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia” oraz dyrygenta zespołów wokalnych działających przy tym Towarzystwie. Dwa lata później otworzył prywatną szkołę muzyczną. Była to pierwsza tego typu placówka w Częstochowie. Wcześniej istniała w tym mieście szkoła muzyczna przy Kapeli Jasnogórskiej, ale kształciła ona wyłącznie młodzież na potrzeby wspomnianego zespołu. Założoną przez siebie szkołą Wawrzynowicz kierował nieprzerwanie, także podczas obu wojen światowych, do 1946 roku, kiedy to połączyła się ona z powołanym w 1945 roku Instytutem Muzycznym Kolegium Nauczycieli Muzyki (później Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia; obecnie szkoła nosi nazwę Zespołu Szkół Muzycznych im. M.J. Żebrowskiego). Dyrektorem tej placówki został syn Ludwika Wawrzynowicza – Tadeusz. Nowo utworzonej szkole Ludwik Wawrzynowicz przekazał nieodpłatnie własne instrumentarium. W Instytucie Muzycznym rozpoczęło także pracę część grona pedagogicznego z dawnej szkoły L. Wawrzynowicza. On sam pracował do 1950 roku jako nauczyciel gry na fortepianie. W 1955 roku brał udział w powołaniu ogniska muzycznego i przez dwa lata był jego nauczycielem.

2518 1547 3846 15 16 4620 8625

Ludwik Wawrzynowicz równolegle z działalnością pedagogiczną zajmował się krytyką muzyczną. Pisał na łamach: „Dziennika Częstochowskiego”, „Gońca Częstochowskiego”, „Gazety Częstochowskiej”, „Życia Częstochowy” i „Ziemi Częstochowskiej”. Ponadto dał się poznać jako organizator licznych imprez muzycznych, m.in. koncertów wybitnych polskich artystów, wśród których znajdują się nazwiska pianistów: Aleksandra Michałowskiego, Artura Rubinsteina, Józefa Turczyńskiego, Henryka Melcera, Józefa Smidowicza oraz skrzypków: Stanisława Barcewicza, Pawła Kochańskiego, Bronisława Hubermana. W 1911 roku L. Wawrzynowicz zainicjował cykl koncertów umuzykalniających dla szkół, połączonych z pogadankami o muzyce. Był także współzałożycielem wielu zespołów chóralnych. Wygłaszał liczne odczyty i prelekcje o muzyce. Założył również Częstochowski Oddział Związku Muzyków Rzeczypospolitej Polskiej.

11153 12 13 14

Zasadniczą domeną jego działalności, obok wzmiankowanych wyżej, była twórczość kompozytorska. Ludwik Wawrzynowicz jest autorem szeregu dzieł instrumentalnych, wśród których szczególną uwagę zwracają utwory fortepianowe. Stylistyka brzmienia i faktura tych kompozycji pozostaje w kręgu inspiracji muzyką Chopina. Silne związki z tradycją polską objawiają się m.in. w cyklu mazurków. Ponadto, obok kilku dzieł organowych i kameralnych, znaczną grupę tworzą kompozycje wokalne i wokalno-instrumentalne, a wśród nich pieśni na głos i fortepian, pieśni chóralne a cappella oraz kompozycje przeznaczone na różne obsady wokalno-instrumentalne. Wśród wykorzystywanych przez Wawrzynowicza tekstów znajduje się zarówno poezja polska, teksty ludowe, jak również polskie i łacińskie teksty o tematyce religijnej.

5688 6401

Do najważniejszych dzieł Ludwika Wawrzynowicza należy 4-aktowa opera dziecięca Baba Jaga, z librettem według Janiny Porazińskiej. Operę wystawiono po raz pierwszy w 1931 roku siłami uczniów szkoły Wawrzynowicza. Po II wojnie światowej dzieło zostało ponownie zinstrumentowane przez Romualda Twardowskiego i wystawione w 1964 roku (tym razem przez uczniów i pedagogów PSM I i II st.) na deskach częstochowskiego Teatru im. Adama Mickiewicza i doczekało się ogółem 11 przedstawień.

 

Syn Ludwika, Tadeusz Wawrzynowicz ukończył Szkołę Handlową oraz Prywatną Szkołę Muzyczną Ludwika Wawrzynowicza w Częstochowie. Studia muzyczne w zakresie gry skrzypcowej odbywał w Warszawie, następnie w Wiedniu u Carla Flescha i w Poznaniu u Zdzisława Jahnkego.

18

Od 1928 roku pracował w Częstochowie. W latach 1928 - 1945 prowadził klasę skrzypiec w szkole muzycznej Ludwika Wawrzynowicza. W tym okresie pracował także w Seminarium Nauczycielskim i Gimnazjum, w charakterze nauczyciela śpiewu i muzyki. Był także dyrygentem chóru jasnogórskiego. W okresie drugiej wojny światowej (1939 - 1945) prowadził w Częstochowie konspiracyjną naukę muzyki. W 1945 roku, wraz z Edwardem Mąkoszą, Romanem Kuklewiczem i Stanisławem Jarzębskim, zorganizował w Częstochowie Instytut Muzyczny Kolegium Nauczycieli Muzyki, który następnie przekształcił się w Państwową Niższą Szkołę Muzyczną i Państwową Średnią Szkołę Muzyczną (później Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia). W latach 1945 - 1971 Tadeusz Wawrzynowicz był dyrektorem tej placówki. Zabiegał o stałe podnoszenie poziomu nauczania, zwiększanie liczebności uczniów, zatrudnianie wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej oraz o poprawę warunków lokalowych szkoły. W wyniku jego starań szkoła muzyczna uzyskała lokal przy ul. Jasnogórskiej 33/35, a w późniejszym okresie przy ul. Jasnogórskiej 30. W 1946 roku doprowadził do przyłączenia do szkoły Prywatnej Szkoły Muzycznej swojego ojca, Ludwika Wawrzynowicza, dzięki czemu szkoła wzbogaciła się o nowe instrumentarium. W 1952 roku szkoła stała się placówką państwową.

W Państwowej Szkole Muzycznej I i II st. Tadeusz Wawrzynowicz prowadził klasę skrzypiec. Do jego absolwentów należą m.in.: Tadeusz Bryła, Krzysztof Furmańczyk, Ewa Hiller, Alfred Norberciak, Adam Stępniewski, Jadwiga Stolarczyk, Czesław Suszczyk, Szymon Szołtys. Prowadził także szkolne zespoły kameralne. W klasie skrzypiec uczył jeszcze po przejściu na emeryturę w 1971 roku, pracując w PSM w niepełnym wymiarze czasu pracy do 1982 roku.

Obok działalności pedagogicznej i koncertowej zajmował się działalnością organizacyjną i społeczną. Był współorganizatorem orkiestry symfonicznej w Częstochowie, założycielem ogniska muzycznego w Gnaszynie oraz Ogniska Muzycznego i Przedszkola Muzycznego w Częstochowie oraz pierwszym prezesem częstochowskiego koła Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków. Z jego inicjatywy zorganizowano w Częstochowie cykl koncertów chopinowskich, których celem było wsparcie finansowe Funduszu Stypendialnego im. F. Chopina. Za działalność pedagogiczną i organizacyjną otrzymał szereg nagród i odznaczeń.

 

Wnuczka Ludwika, Wanda Malko była doktorem nauk humanistycznych (ze specjalizacją w dziedzinie historii muzyki). W 1971 r. ukończyła Wydział Teorii, Kompozycji i Dyrygentury Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach i została nauczycielem w Zespole Szkół Muzycznych w Częstochowie. Przez lata była związana również z Akademią im. Długosza (wcześniej Wyższą Szkołą Pedagogiczną, dziś zaś Uniwersytetem Humanistyczno-Przyrodniczym im. Jana Długosza).

9861 17

Przez 11 lat kierowała Częstochowskim Towarzystwem Muzycznym. W latach 1993–1996 była zastępcą dyrektora Filharmonii Częstochowskiej, następnie pracowała w Kolegium Nauczycielskim w Wieluniu.

19

Pedagog, publicystka, prelegentka podczas takich festiwali jak Ars Chori, Festiwal Wiolinistyczny im. Hubermana, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej „Gaude Mater” czy Międzynarodowy Festiwal „Jeunesses Musicales”. Prowadziła koncerty oratoryjne, symfoniczne, kameralne, edukacyjne.

Jako niestrudzona badaczka dziejów muzycznej Częstochowy była autorką takich publikacji jak „100 lat szkolnictwa muzycznego w Częstochowie”, „Życie muzyczne Częstochowy w latach 1918–1939” czy „70 lat Orkiestry Symfonicznej w Częstochowie”.

20569 22 23423 24423